Bizans İmparatorluğu

Roma imparatorluğu sınırlarını o kadar büyümüştü ki ikiye bölünerek Doğu ve Batı Roma imparatorluğu şeklinde iki farklı isim almıştı. Doğu Roma imparatorluğu yani Bizans imparatorluğu M.S. 395 yılında kurulmuştur. Yüzyıllar boyunca hükümdarlığı devam etmiş ve 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet Han tarafından İstanbul’un fethinin ardından yıkılmıştır.

Bizans imparatorluğu adını Alman Hieronymus Wolf koymuştur. Bizans imparatorluğu nun toprak sınırları oldukça genişti. Roma imparatorluğunun topraklarına oldukça yoğun baskılar vardı. Tuna boylarından Germenler ve Slavlar pres ve taciz ederken, Fırat boyundan da Perslerin ikili taarruzları mevcuttu. Toprakları korumak adına askeri ve siyasi olarak doğu bölgesinde farklı bir merkez kurulması şarttı. Bu sebepten Constantinus yani Büyük Konstantin eski komutan Bizantion öldükten sonra büyük bir şehir kurdu. Adı da kurucusunun adı olan Konstantinapolis oldu.

Yeni kurulan şehir hem Suriye bölgesinden gelen hemde Avrupa dan gelen kara yolu ve iki farklı deniz yolunun birleştiği yerde olduğundan dolayı oldukça değerli bir toprak parçasıydı. Gerçek Bizans imparatorluğu M.S. 395 yılında yani Roma imparatorluğundan ayrıldıktan sonra kurulmuştur.

Roma imparatorluğunun gerçek mirasçıları olarak kendilerini gören Bizans imparatorluğu’nun yöneticileri aynı zamanda Roma imparatorluğu ile de iyi ilişkilerini sürdürmeye devam ettiler. Bizans İmparatorluğu toplamda üç farklı ve büyük ülkeden meydana gelmekteydi. Balkan Yarımadası, Adriyatik olarak adlandırılan bölge tam olarak kuzeyinde Tuna, Kuzeybatısı ve Tuna’nın güneydoğusunda bulunan Sirmium ve İşkodranın kuzey bölgesine verilen isimdi. Aynı bölgede Pontus ve Doğu piskoposlukları, Kuzeydoğu bölgesinde Kafkasya, Gürcistan ovası, Ermenistan dağları, Edessa bölgesi ve Fıratın geniş ovalarını kapsamaktaydı. Afrika bölgesinde ise Nil nehrinin Akdeniz ağzı bölgesinden Sirt körfezine kadar olan kıyılar ve özellikle zengin buğday ambarları bulunan Mısırı içine alıyordu. Bizans imparatorluğunun savunması ise ileri karakol yöntemi ile yapılıyordu. Bu karakol da Farklı bölgelere konuşlandırılmıştı. Fırat, Suriye ve Tuna bölgesi ile Kırım bölgesinde bulunan ileri karakollara sürekli olarak askeri destek sağlanmaktaydı.

Batı Roma İmparatorluğunun Yıkılışı

Roma İmparatoru 1. Theodosius 395 yılında öldükten sonra İmparatorluk Doğu ve Batı olarak ikiye bölündü. Batı Roma imparatorluğu Vizigotlar tarafından istila edildi. Yapılan ard arda baskınlar ve akınlar sonucunda Batı Roma imparatorluğu dayanamadı ve düştü. Aynı dönemde İmparatorluğun İspanya, İtalya ve Kuzey Afrika topraklarını da dönemin barbar kavimlerinden olan Vandallar istila ettiler. Yoğun akınların ve savaşların ardı kesilmedi. Son olarak 5. yy. sonlarında Germen kavimleri tarafından Batı Roma imparatorlu yıkılmıştır.

Bizans İmparatorluğunun Kuruluşu

Roma imparatorluğunun Doğu kısmında yer alan Bizans imparatorluğu ise Sasaniler ve Slavların istilaları ile karşılaştı ve bu akınları geri püskürttü.
Daha sonra Bizans imparatoru 1. Jüstinyen 527 yılında tahta geçtikten sonra İmparatorluğu eski topraklarına tekrar kavuşturmak için seferler yapar ve İtalya, Doğu İspanya ve Afrikayı tekrar ele geçirir. Toprakları genişleten imparator bu toprakların korunmasını sağlamak için Doğu sınırlarında bulunan Sasani krallığı ile bir antlaşma yapar. Fakat şehrin içerisinde siyasi ve dinsel çatışmalara engel olamaz. 532 yılında bir halk ayaklanması çıkar. Bu ayaklanma tarihte Nika Ayaklanması olarak bilinmektedir. Nika ayaklanması çok kanlı bir şekilde bastırılmıştı. Belisarius adında bir komutanın emrindeki askerler tarafından Başkentte bulunan Hipodrom’da şimdiki adı ile Sultan Ahmet meydanında yaklaşık 30 bin isyancının öldürülmesi ile Nika Ayaklanması sona erdirilmiştir.

Bizans Doğuda Pers ve Müslüman ordularının saldırısına uğruyor ve oldukça zor zamanlar geçiriyordu. 7. ve 8. yy da gerçekleşen bu olaylar esnasında aynı zamanda kendi iç siyasi ve dini çatışmalarda imparatorluğu zorluyordu. Doğu bölgesinde bu olaylar gerçekleşirken batıda da Slavlar imparatorluğa saldırılar düzenliyorlardı. 610 yılında tahta Herakleios geçti. Doğudaki Pers saldırılarına son veren imparator aynı zamanda şehrin savunma sisteminde de önemli değişiklikler yapmıştır. Şehrin batı kısmında Yuna nehrini geçen Avarlar ile karşılaşarak yenilgiye uğratan imparator 632 yılında Filistin ve Suriye’nin Arapların eline geçmesini önleyememiştir.

Müslüman ordular İskenderiye’yi Fethettikten sonra 642 yılında Mısır’ı ele geçirdiler. Aynı ordular 674 ve 678 yıllarında birçok defa İstanbul’u kuşatmalarına rağmen olumlu sonuç alamamışlardır. İmparator Herakleois döneminin ardından tahta geçen İsauria Hanedanına mensup olan III. Leo’nun ilk işi Bulgarlar ve Arapların yeni saldırılarını püskürtmek oldu. Ardından tahta geçen V. Konstantin yaptığı seferlerle Balkalarda bulunan Bulgar hakimiyetini yenmiş oldu. Bu dönemlerde Bizansta dil ile alakalı büyük sorunlar peyda olmuştu. Yunancanın yerini alan Latince çok büyük dinsel uyuşmazlıkları öne çıkartmış ve Doğu ile Batı arasında kapanmaz bir uçuruma sebep olmuştur.

Bizans İmparatorluğu’nun Altın Çağı

Bizans İmparatorluğunun Altın çağı 897 – 1056 yılları arasında yaşanmıştır. Bu dönemde iktidarda Makedonya Hanedanından 1. Basileios vardı. Bu isim aynı zamanda Hanedanın kurucusu idi. 1. Basileios 867-886 yılları arasında tahtta kalmış ve daha önceleri kaybedilen Anadolu topraklarını tekrar ele geçirmiştir. Hukuk Sisteminde büyük aksaklıklar tespit eden ve 1. Basileios tan sonra tahta geçen VI. Leo bu eksiklikleri düzenlemiş ve yeni bir hukuk sistemi ortaya koymuştur. VI.leo 886-912 yılları arasında tahtta kalmıştır. II. Nikoforos adındaki imparator 963 yılında tahta geçmiş ve Kıbrıs ve Girit bölgesini imparatorluk sınırlarına katmıştır.

Özellikle Balkan topraklarını ve doğu tarafında Suriye olmak üzere birçok toprak parçası bu dönemde imparatorluk sınırılarına dahil edilmiştir. 976 yılında tahta geçen II. Basileios söneminde Araplar ile 1001 yılında bir antlaşma yapmış ve Kuzey Suriye bölgesini imparatorluk topraklarına katmıştır. Daha sonra II. Basileios Anadolu topraklarına seferler yapmış. Aynı seferler esnasında Bulgar topraklarını da hakimiyeti altına almıştır. II. Basileios tahttan indirildikten sonra siyasi oyunlardan dolayı Balkanlar ve İtalya da bazı ayaklanmalar çıkmıştır.

Bizans’ın doğu bölgesinde Büyük Selçuklu Devletleri vardı ve bu devlet sık sık akınlar yapmaktaydı. Bu durumda Bizans imparatorluğunu oldukça zorlamaktaydı. Malazgirt ovasında 1071 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan ile Romen Diyojen arasındaki savaştan sonra Bizans İmparatorluğu gerileme dönemine girmiştir. Doğu Ortodoks kilisesi ile Roma Katolik kilisesi 1054 yılında ayrılmıştır. Konstantinapolis te bulunan büyük patrik ve papa arasında yaşanan fikir ayrılıklarının sebep olduğu bu olaydan sonra iki kilise ayrılmış oldu.

Bizans İmparatorluğunun Çöküşü

İmparatorluğun genel güvenin sarsan olaylar dizisinin en başında Anadolu Selçuklu Devletinin Bizans üzerine yaptığı saldırılar ve akınlar gelmekteydi.

Normanlara karşı Venedik ile ittifaka giren İmparator I. Aleksios Girişimler ve siyasi olarak bazı planlar yapmıştı. Fakat bu ittifak 1085 yılında Normanların lideri olan Robert Guiscad ve bir yıl sonra da Anadolu Selçuklu Hükümdarı Kutalmışoğlu Süleyman Şah vefat edince fazla uzun sürmemiştir. I. Haçlı Seferi 1096 yılında gerçekleşmiştir. I. Aleksios bu haçlı seferlerini destekliyordu. Fakat İmparator haçlı seferinden umduğunu bulamamıştır. Haçlı orduları Anadolu topraklarında erle geçirdikleri yerleri Bizans emrine vermek yerine kendi hükümdarlıklarını ilan etmişlerdir. En sonunda 4. Haçlı seferi İstanbul üzerine yapılmış ve 13 Nisan 1204 yılında haçlılar İstanbul’u yakıp yıkmışlardır.

1204 yılında gerçekleşen haçlı seferlerinden sonra Bizans’ın Latin krallığına dönüşmesinde Flandre Kont’u Baudouin’in büyük katkısı vardır. Haçlı ordularının el koymadığı Bizans topraklarında küçük küçük Bizans devletleri kurulmuştur. Kurulan bu devletlerden en büyüğü ise İznik İmparatorluğudur. O dönemlerde de İstanbul Latinlerin hükümdarlığına girmişti. Bu sırada İznik’te 1208 yılında I. Teodor Laskaris Roma İmparatoru sıfatıyla taç giymiştir. Roma İmparatorluğunun merkezi olan İznikte çeşitli hükümdarlar sıra ile gelmiş ve geçmiş Devletin sınırlarını büyütmek için farklı bölgelere seferler düzenlemişler. En genç imparator ünvanına sahip olan IV. Yannis Laskaris tir. Ardından General Mikhail Palaiologos ( VIII. Mikhail ) imparator olduktan sonra orduyu toplayarak Konstantinapolis’e gitti ve buradaki latin hükümdarlığını yıktı.

Bizans devletinin tekrar canlanmasının ardından komutasını Fransa Kralı VIII. Louis’in oğlu olan Anjuo dükü Charles ‘in yaptığı haçlı ordusu ile Arnavutlukta karşı karşıya gelen VIII. Mikhail, haçlı ordusunu büyük bir yenilgiye uğratmıştır. Bu yenilginin ardından Bizans imparatorluğu Anadolu da bulunan birçok beylik ile mücadele etmeye başlamıştı. Özellikle II. Andronikos döneminde Balkanlarda Sırplar ile Anadolu da ise Osmanlı beyliği ile çetin mücadeleler verilmiştir. Bir beylik olarak 1299 yılında kurulmuş olan Osmanlı, ilk olarak İznik ve İzmit i topraklarına katmıştır. Ardından Bursayı da ele geçiren Osmanlı beyliği , burayı devletinin başkenti yaptı.

Osmanlı ve Sırpların arasında sıkışıp kalan Bizans ta taht kavgaları ayyuka çıkmıştı. Bu yüzden devlet iyice zayıf düştü. Bu dönemde Sırp Kralı Stefan Dusan Bizans ve Sırp kralı ünvanı alarak taç giydi. Ardından VI. Yannis Kantakuzenos adı ile Bizans tahtına çıkmıştır. Tahta çıkarken Osmanlılardan büyük yardımlar almıştır. Bu dönemin ardından Osmanlı devleti büyük fetihler yapmış ve Edirne yi de fethederek burayı kendine merkez yapmıştır. 1362 yılında I. Murad Zamanında olay bu olaylardan sonra tamamen etrafı çevrilen Bizans devleti yıkılmaya mahkum olmuştur.

1391 yılında Bizans devleti ilk olarak Osmanlı Devleti tarafından kuşatılmıştır. Bu kuşatma tam olarak 7 ay kadar sürmüştür. Kuşatmanın ortadan kaldırılması karşılığında imparator, İstanbul da bir Türk mahallesi kurulması ve daha ağır vergiler getirilmesini kabul etmiştir. Bu olayların ardından daha fazla korkuya kapılan bizans İmparatoru II. Manuel, Macar kralından Osmanlıya karşı yardım istemiştir. Ordularını toplayan Haçlılar Niğboluda 1396 yılında Yıldırım Beyazid ile karşılaşmış ve ağır bir yenilgiye uğramıştır. Bizans ile Macar kralının ittifakı boşa çıkmıştır.

1402 yılına kadar yükselmeye devam eden Osmanlı Devleti Yıldırım Beyazid’in Ankara Savaşında Timur’a yenilmesi ile ilerlemesi durmuş ve Fetret Devri başlamıştır.

Fetret devrinin başlamasını fırsat bilen Bizans, Mora’yı egemenliği altına aldı ve Osmalı’ya vergi vermeyi bıraktı. Bu olayların ardından 1421 senesinde tahta geçen II Murad Han, Konstantinapolis’i tekrar kuşattı. Zor durumda kalan Bizans tekrar Osmanlı devletine biat etti ve tekrar vergi vermeye devam etti.

Hıristiyan Avrupa devletleri, Bizansin giden bu kötü durumundan oldukça endişelenmiş ve büyük bir haçlı ordusu kuruldu. Bu haçlı ordusunun kurulmasının asıl amacı, Osmanlıların Bizansı yenerek Avrupaya ilerlemesini önlemekti. Fakat 1444 yılında Varna da yapılan büyük savaşta haçlılar başarısız olmuştur. Varna savaşından 4 yıl sonra bizansın tahtına XI konstantin geçmiştir.

Düzenli ve bğyğk topları ile güçlendirilmiş Osmanlı ordusu tarafından 2 Nisan 1453 yılında kuşatılan konstantinapolis, oldukça sağlam ve güçlü ekipmanlara ve tahkimatlara sahip olmalarına rağmen bu kuşatmaya 53 gün dayanabildiler. Sayıca oldukça az olan Bizans askerleri , Osmanlı ordusunun 29 Mayıs 1453 yılında şehre girmelerini engelleyemedi. O dönemde tahtta oturan İmparator Konstantin şehir içerisinde yaşanan çatışmalar esnasında öldürülmüştür.

Fatih Sultan Mehmet Han bu fetih ile adını tarihe altın harflerle yazdırmış oldu. Aynı zamanda yaklaşık bin yıldır hüküm süren Doğu Roma imparatorluğu da tarihe gömülmüş oldu.

Bizans İmparatorları

  1. Theodosius Hanedanı (379-457).
  2. Leo Hanedanı (457-518).
  3. Justinus Hanedanı (518-602).
  4. Herakleios Hanedanı (610-711).
  5. İsaurya Hanedanı (717-802).
  6. Frigya (Phrygia) Hanedanı (820-867).
  7. Makedon Hanedanı (867-1056).
  8. Dükas Hanedanı (1056-1081).
  9. Komnenos Hanedanı (1081-1185).
  10. Angelos Hanedanı (1185-1204)
  11. Laskaris Hanedanı (1204-1261).
  12. Palaiolouos (Paleologlar) Hanedanı (1261-1453).

Bizans İmparatorluğu Devlet ve Askeri Yapı

Bizans imparatorluğunu yöneten imprator oldukça geniş yetkilere sahipti. Genel olarak iktidar babadan oğula geçerdi, fakat darbe yaparak iktidara gelen ordu komutanlarının hükümdarlıkları çok fazlaca yaşanmıştır. Bizans imparatorluğunun başında kim varsa aynı zamanda ordu komutanı ve aynı zamanda yüksek adli yargıçtı. Tek başına yasa koruyucu görevini de üstlenmişti.

Ortodoks kilisesinin başında bulunan patriği sadece imparator atayabiliyordu. Ayrıca başkentte birde Roma senatosu yeralmaktaydı. Bu senato imparatora düşmanlık yapmaktaydı. Senato imparatora yeni yasa tasarıları hazırlar ve sunardı. Ayrıca yasalar yürürlüğe girmeden önce de bu senatonun onayından geçmek zorundaydı. Saray görevlileri, devlet daireleri, güvenlik, saray muhafızları, yabancı elçiler ile ilişkiler ve posta teşkiları gibi devletin bazı birimleri ve görevleri imparatorun sağ kolu olan bir kişiye bırakılmıştı, Toprak yönetim politikaları ve maliye gibi konularda başka görevliler tarafından yürütülmekteydi.

Bizans imparatorluğunda farklı bir ordu anlayışı hakimdi. İmparatorluğun herhangi bir bölgesinde veya sınırında olan iç karışıklıklar veya sınır ihlalleri için bir ordu merkezde tutulur ve bu ordu en iyi şekilde beslenerek eğitilmekteydi. Fakat toplanan vergiler, oldukça pahalı araç ve gereçler ile donatılmış Roma ordusunu beslemeye yetmiyordu.

Bazen öyle zor durumda kalıyordu ki, Askerlerinin maaşlarını eskiden kaybettikleri toprakları ele geçirmek için yatığı seferlerde halktan aldıkları ganimetle ödeme yaptığı bile olmuştur. Fakat yerel halk okadar zulüm görmüştür ki , bu saldırılar daki zararlar barbar saldırılarında bile yaşanmamıştı.

Yorumlar

Henüz Yorumlanmamış...İlk Yorumu Sen Yapmak İstermisin...!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sidebar