Tekerleğin İcadı

Tekerleğin İcadı

Genel olarak insanlık tarihine birçok önemli icatlar vardır. Bu icatların en önemlileri tabiki Ateş, Tekerlek ve yazıdır. Bu icatların hepsi farklı zamanlarda icat edilmiştir. En eski icat olarak bilinen ateş yaklaşık 1,5 milyon yıldır var olduğu bilinmektedir. Yazı ise ortalama MÖ 3500 ile 4000 yılları arasında bulunduğu bilmekteyiz. Bu yazımızda inceleyeceğimiz Tekerleğin icadı ise 5000 yıl öncesine dayanmaktadır.

Uygarlıkların gelişmesinde bükük bir öneme sahip olan tekerlek, toplulukların teknoloji olarak ilerleme dönemleri tekerleği kullanmalarına bakılarak tahmin edilmektedir. Bu şekilde bir tez ortaya atılırsa tekerlek gibi bir icattan yararlanmayan uygarlıkların değişen dünyaya yetişemedikleri kanısına varılabilir.

Tekerlek insan hayatını oldukça kolaylaştırmış ve birçok ağır nesneleri kolayca taşımalarına yardımcı olmuştur. Tekerlek icat olunmadan önce ağır nesneler kızaklar üzerinde taşınıyor ve kızakların altına silindirik nesneler konularak ilerlemesi sağlanıyordu. Tahmini olarak söylemek gerekirse tekerleğin icadı bu silindirik sütunlara bakılarak yapılmış olabilir. Tekerleğin icadı Mezopotamya da yapıldığı varsayılmaktadır. İcat edilmesinden kısa süre sonra avrupa bölgesinde yayıldığı düşünülen tekerlek ilk dönemlerde ya tek parça tahtadan ya da oyulmuş tek parça ağaç gövdelerinden yapılmaktaydı. 3 parça tahtadan birleştirilmiş tekerlekler yapılmaya başlandığında artık ilk dönemlerdeki acemilikle yoktu.

ilk dönemlerde yapılmış tekerlekli araçları törenlerde kullanıldığı duvar resimlerinden görülmektedir. İnsanlar bu tekerlekli araçları, tanrıların ve çok önemli kişileri taşımakta kullanıldığını duvar resimlerinde göstermişlerdir. İcat edilen tekerleri arkeologlar yaptıkları kazı çalışmalarında bularak gün yüzüne çıkartmışlardır. Gelen olarak savaşlarda kullanılan tekerlekli araçlar sahipleri ile birlikte mezarlara gömüldüğünden dolayı bozulmadan zamanımıza kadar ulaşmayı başarmış tekerlekli araçlar müzelerde sergilenmektedir.

Yapılan savaşlarda tekerlekli araçların avantajını gören bölge insanları bu konuda biraz kafa patlatmış ve kendilerini geliştirerek daha kısa sürede daha iyi tekerlekli araç yapmayı başarmışlar. İlk önceleri 2 tekerli araçlar yapılmış, ardından 4 tekerlekli ve en son olarak ta cant lı diye tabir ettiğimiz araçları üretmişler. 4 tekerlekli ve cantlı tekerlek kullanılan araçlar MÖ. 2000 yıllarında kullanılmaya başlanmıştır.

İlk arkeolojik kazılarda ortaya fazla çıkmasa da tekerleğin başka bir kullanım alanı gündelik hayat olduğu tahmin edilmektedir. Çiftlik hayatında eşyaları ve ürünleri nakletmek için kullanıldığı varsayılmaktadır. Tahminlere göre birinci derecede tarım alanında ihtiyaç duyulan tekerlekli araçlar askeri araçların icat edilmesine vesile olmuş olabilir. ihtiyaç çiftlik hayatı idi ama öncelikli kullanım alanı savaşlar olmuştur.

Mezopotamya’da ve Mezoamerika’da Tekerlek

Yukarıda gördüğünüz resimdeki heykel Mezopotamya ‘da bulunmuş 5000 yıllıktır

Mezoamerika denen bölgede yaşaya uygarlıklar farklı uygarlıklar ile bir bağ ve iletişim kurmamalarına rağmen aslında tekerleğin işleyişini ve kullanım alanları konusunda bilgi sahibiydiler. Fakat tekerleği çok fazla kullanmıyorlardı. Sebebi ise bulundukları bölgelerin topografik yapısı ve tekerlekli araçları çekecek olan hayvanların da elverişli olmamalarıdır.

Topografik yapısından dolayı yükleri sırtlarında taşıdıklarından bahsettik. Bölgelerinde sık orman ağaçları ve engebeli arazileri olduğundan dolayı tekerlekli araçları kullanamıyorlardı. Ayrıca Mezoamerikalılar yük çekmekte kullanılan evcil hayvanlara sahip değillerdi.

Mezopotamya’da yaşayan insanlar tekerleği bulmuşlar fakat yaklaşık MS. 3 ila 7. yy arasında eskisi gibi develerden faydalanmaya başlamışlar. Develer, çok güclü hayvanlardır. Öküzlere göre daha fazla yük taşır, daha az yemek ve suya ihtiyaç duyar ve daha fazla yol giderler, ayrıca nehir gibi araçların geçemeyeceği yerlerden kolayca geçerek kervanların yolda kalmasını sağlamaz. Tekerlekli araçlar ilerlemek için özellikle düz araziye ihtiyaç duymaktadır. Develer ise engebeli arazide kolayca hareket ederek herlkesin içini kolaylaştırmaktadır. Bu sebepten yollar yapılana kadar develerden vazgeçmemişler.

İlerleyen dönemlerde Avrupalı emperyalist devletlerden dolayı bölgede tekrar bu tekerlekli araçlar kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonraları ise tekerleklerin çeşitleri çoğalmış ve artık günümüzde vazgeçilmez bir durum almıştır.

Yorumlar

Henüz Yorumlanmamış...İlk Yorumu Sen Yapmak İstermisin...!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sidebar